Izrael

 Historia

 Powstanie Państwa Izrael

14 maja 1948 roku Izrael proklamował Niepodległość. Blisko 24 godziny później wojska Egiptu, Jordanii, Syrii, Libanu oraz Iraku przekroczyły granice państwa Izrael, zmuszając go do obrony niepodległości ojczyzny. Wydarzenia 1948 roku, znane jako Izraelska Wojna o Niepodległość, prowadzona przez blisko 15 miesięcy, przez dopiero, co sformowane, słabo wyposażone Izraelskie Siły Obrony pochłonęły, tylko po stronie izraelskiej, ponad 6 tysięcy ofiar, co stanowiło blisko 1% ówczesnej populacji Izraela.

Styczeń 1949 roku, przyniósł pewien przełom. Bezpośrednie negocjacje izraelsko-arabskie (z państw „piątki” tylko Irak odmówił rozmów z państwem Izrael), prowadzone pod auspicjami ONZ, zaowocowały kolejnymi układami rozejmowymi, zgodnie, z którymi Galilea i cały obszar pustyni Negev miał się znaleźć w granicach niepodległego Izraela, Zachodni Brzeg Jordanu (tj. Judea i Samaria) został objęty jurysdykcją Jordanii, Strefę Gazy włączono pod administrację Egiptu, Jerozolima zaś została podzielona na dwie strefy, z których zachodnia część pozostała pod kontrolą Izraela, a wschodnia, wraz z tzw. Starą Częścią Jerozolimy, w obrębie, której znajduje się Ściana Zachodnia znalazła się pod władzą Jordanii.  Zakończenie działań zbrojnych 1948 roku, pozwoliło Izraelowi skupić się na budowaniu państwa, którego zdobywanie okupiono tak wieloma ofiarami. 25 stycznia 1949 roku przeprowadzono pierwsze wybory do Zgromadzenia Ustawodawczego, w których wzięło udział blisko 85% uprawnionych do głosowania, wyłaniając 120 przedstawicieli Narodu Izraelskiego, wchodzących w skład Knesetu, którego jednym z pierwszych zadań był wybór prezydenta, który to z kolei powoływał premiera (w latach 1996-2001 premiera wybierano w głosowaniu powszechnym) Na stanowiska te powołano odpowiednio dwóch Mężów Stanu, których działalność doprowadziła do powstania Medinat Israel. I tak na stanowisko prezydenta państwa Izrael wybrano Chaima Weizmanna, wieloletniego przewodniczącego Komitetu Wykonawczego Światowej Organizacji Syjonistycznej; zaś sprawowanie urzędu premiera zostało powierzone Dawidowi Ben Gurionowi, przewodniczącemu Agencji Żydowskiej. 11 maja 1949 roku Państwo Izrael zostało uznane 59 państwem członkowskim Organizacji Narodów Zjednoczonych.

               Podążając za ideą „prawa do powrotu”, będącego głównym założeniem izraelskiej racji bytu, granice Państwa Izrael zostały otwarte na osadników żydowskich z całego świata, przyznając im tym samym nie tylko prawo powrotu, ale także obywatelstwo izraelskie. Tylko przez pierwsze cztery miesiące rozmiary aliji przekroczyły 50000 Żydów, z których większość stanowiły ocalałe ofiary Holokaustu. Do końca 1951 roku liczebność populacji izraelskiej podwoiła się, a to w znacznej mierze za sprawą kolejnych osadników, których liczba osiągnęła w tym czasie 687000, z czego ponad 300000 stanowili imigranci z krajów arabskich. Kolejne alije i związany z nimi wzrost populacji, a także poprzedzająca je Wojna o Niepodległość 1948 roku, stały się przyczyną dość napiętej sytuacji ekonomicznej kraju, co pociągało za sobą zarówno konieczność cięć w polityce ekonomicznej kraju, jak i zwiększało zapotrzebowanie na pomoc finansową z zagranicy. Pożyczki udzielone przez banki Stanów Zjednoczonych, a także ogromne reparacje wojenne uzyskane od Niemców, pozwoliły Izraelowi nie tylko na rozwój budownictwa, służącego osadnikom, ale także na mechanizację rolnictwa, stworzenie floty handlowej, linii lotniczych, usprawnienie przemysłu wydobywczego, budowę dróg i autostrad oraz linii energetycznych. W stosunku do końca pierwszej dekady, podwoiła się nie tylko wydajność przemysłowa kraju, ale także liczba osób zatrudnionych w przemyśle; przy czym należy zauważyć, że eksport wzrósł w tym czasie czterokrotnie w stosunku do stanu wyjściowego. Jeśli chodzi o produkcję rolną, rozległość przeznaczonej na ten cel ziemi, spowodowała, że Izrael stał się samowystarczalny w zakresie podstawowych produktów rolnych, z wyłączeniem mięsa i zboża. Wobec obszaru 20000 hektarów nieużytków rolnych, zastosowano politykę zalesiania, co dało efekt pasa zieleni wzdłuż 800 kilometrów autostrady.

Również system edukacyjny Izraela, rozwijany przez społeczność żydowską jeszcze w dobie formowania się państwowości, a obecnie obejmujący również społeczność arabską, stał na wysoce rozwiniętym poziomie. Obowiązek edukacji (która była w podanym przedziale wiekowym bezpłatna) dotyczył wszystkich obywateli Izraela między 5 a 14 rokiem życia (od roku 1978 nauka stała się obowiązkową do ukończenia lat 16, przy czym, w przypadku kontynuowania nauki przez kolejne dwa lata życia, tj. do ukończenia lat 18 była ona także bezpłatna). Również aktywność na polu kulturalno-artystycznym przeżywała swój rozkwit, łącząc w sobie, dzięki imigrantom z różnych kręgów kulturowych i cywilizacyjnych, elementy kultur Bliskiego Wschodu, północnej Afryki oraz świata Zachodu. W 10 rocznicę powstania Państwa Izrael wielkość jego populacji wyniosła już ponad 2 miliony osób.

Na lata procesu budowania państwowości cieniem kładły się poważne problemy w zakresie bezpieczeństwa państwa. Porozumienia pokojowe z 1949 roku nie tylko nie stały się podstawą osiągnięcia trwałego pokoju, ale co więcej były wielokrotnie łamane. I tak 1 września 1951 roku statki pod banderą izraelską nie zostały, wbrew postanowieniom rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, wpuszczone na wody Cieśniny Tirańskiej; kolejno miała miejsce powtarzająca się, ze wzrastającą częstotliwością, seria „zbrojnych wypadów” arabskich sąsiadów na terytoria izraelskie; a sam Półwysep Synajski został otoczony przez liczne bazy wojskowe Egiptu.

Do roku 1956, kiedy to zostało podpisane trójstronne porozumienie, którego sygnatariuszami byli Egipt, Syria i Jordania, nieustanna obawa przed bezpośrednim zagrożeniem, towarzyszyła Izraelczykom. Jednak podczas ośmiodniowej Kampanii Synajskiej Izraelskie Siły Zbrojne (IDF) zajęły nie tylko Strefę Gazy, ale także cały Półwysep Synaj oraz wschodnią część Kanału Sueskiego. Decyzja Narodów Zjednoczonych o wysłaniu swoich Sił Bezpieczeństwa (UEEF) na granicę Izraelsko-Egipską, przy jednoczesnym zapewnieniu Egiptowi braku ograniczeń w żegludze po wodach Zatoki Akaba, zmusiła Izrael do podjęcia decyzji o wycofaniu się z, zajętego kilka dni wcześniej Półwyspu Synaj. (wojska izraelskie miały opuścić w/w terytorium między listopadem 1956 a marcem 1957) W konsekwencji Cieśnina Tirańska została otwarta, co umożliwiło rozwój handlu zarówno z Azją jak i wschodnią Afryką, a także stworzyło możliwość importu ropy naftowej z państw Zatoki Perskiej.

 Lata 50-te i 60-te

Druga dekada istnienia Państwa Izrael (lata 1958-1968) przyniosła nie tylko wzrost eksportu, ale także znaczny, bo aż 10-procentowy wzrost PKB w skali roku. Podczas gdy niektóre artykuły jak papier, opony samochodowe, radia czy lodówki, stanowiące wcześniej przedmiot importu, zostały zastąpione produktami wytwarzanymi w kraju; to jednak największy wzrost produkcji dał się zauważyć w nowopowstałych gałęziach przemysłu: mechanicznym, chemikaliów i elektronicznym. Od momentu, gdy rynek produktów rolnych osiągnął, dzięki produkcji krajowej, odpowiedni stopień nasycenia zapotrzebowania, sektor rolniczy stał się nie tylko „producentem” środków dla krajowego rynku produkcji żywności, ale także zaczął eksportować owoce swojego urodzaju. Tak szybko i prężnie rozwijający się przemysł, a co za tym idzie stosunki handlowe, stworzyły zapotrzebowanie na nowe drogi eksportu. I tak obok portu w Hajfie, zbudowano kolejny port na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w Aszdod.

W Jerozolimie, z kolei, wybudowano budynek Knesetu, co odbyło się z ogromną korzyścią dla Uniwersytetu Hebrajskiego oraz szpitala Hadassah, położonych po przeciwnych stronach Góry Skopus (hebr. Har ha-Cofim). W tym samym czasie stworzono również Izraelskie Muzeum Narodowe, mające za zadanie promowanie, ale także nauczanie i badanie żydowskiej kultury i historii.

Również relacje Izraela na arenie międzynarodowej wkraczały w fazę rozwoju. Zacieśnienie stosunków nastąpiło nie tylko na linii Izrael- USA, ale proces ten dotyczył również krajów Wspólnoty Brytyjskiej, większości krajów zachodniej Europy, niemal wszystkich państw Ameryki Łacińskiej i Afryki, a także niektórych spośród państw azjatyckich. Rozwój owych relacji międzynarodowych, również z krajami wysoko rozwiniętymi, był możliwy przede wszystkim dzięki wzajemnej wymianie doświadczeń i osiągnięć naukowych (w zakresie fizyki, inżynierii, metodyki nauczania, nauk rolniczych i irygacyjnych). Wydarzeniem o ogromnie wymownym, zarówno historycznie jak i politycznie znaczeniu, było nawiązanie, w 1965 roku stosunków dyplomatycznych z Niemcami, co przez długi czas zdawało się nie wykonalne ze względu na uczucia i pamięć ludności pomordowanej przez nazistowski system w latach 1933-1945; jednak zarówno zmiana na szczeblu dyplomatycznym, jak i towarzysząca temu debata publiczna doprowadziły do normalizacji stosunków na linii Izrael- Niemcy.

 Wojna sześciodniowa

Nadzieje na kolejne lata względnego spokoju i normalizacji, zostały jednak szybko zniweczone przez narastające zagrożenie ze strony Egiptu i Jordanii, potęgowane jeszcze przez systematyczne niszczenie moszaw północnej Galilei. Kiedy Egipt, w maju 1967 roku ponownie rozmieścił swoje wojska na obszarze pustyni synajskiej, wypierając stamtąd Siły Pokojowe ONZ (stacjonujące na tym obszarze od 1957 roku), a także ponownie zamknął Cieśninę Tirańską, wchodząc przy tym wszystkim w sojusz militarny z Jordanią, Izrael został postawiony wobec faktu dokonanego, jakim był otoczenie go ze wszystkich stron przez państwa Arabskie.

Wobec faktu złamania przez Egipt wszelkich porozumień pokojowych, jakie zostały zawarte podczas Kampanii Synajskiej 1956 roku, Izrael, stając w obronie swojej niepodległości, 5 czerwca 1967 roku przypuścił, wykorzystując prawo do obrony koniecznej, jednoczesny atak na wszystkie trzy państwa, uderzając od południa na Egipt, od wschodu kontratakując Jordanię, na północy natomiast rozgromiono wojska Syryjskie stacjonujące na Wzgórzach Golan.

Działania podjęte podczas Wojny Sześciodniowej zaowocowały wytyczeniem nowych granic Izraela, w których to zasięgu znalazł się Półwysep Synaj, Strefa Gazy, Zachodni Brzeg Jordanu oraz Wzgórza Golan; w rezultacie doprowadzając do uwolnienia północnych miast izraelskich od 19-letniego, sprawowanego z pewnymi przerwami, zwierzchnictwa syryjskiego; a także powodując ponowne otwarcie Cieśniny Tirańskiej, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa pasażerom wpływających nią statków. Jerozolima, zaś, pozostająca od 1949 roku miastem podzielonym, miastem dwóch narodów, została zjednoczona pod władzą Izraela.

  Izrael: Symbole Narodowe

Godło Państwa Izrael

Godłem Państwa Izrael jest Menora - siedmioramienny świecznik otoczony gałązkami oliwnymi symbolizującymi tęsknotę narodu żydowskiego za pokojem. Polecamy krótki artykuł o symbolach państwowych Izraela. http://warsaw.mfa.gov.il/mfm/Data/15712.pdf

 Menora

Menora, siedmioramienny świecznik, jest symbolem Państwa Izrael. Jej kształt podobno pochodzi od rośliny o siedmiu gałęziach, zwanej moria, a znanej już w starożytności. Na fotografii słynna Menora stojąca w centrum Jerozolimy, stolicy Izraela.

 Flaga narodowa

Flaga Państwa Izrael oparta jest na wzorze żydowskiego szala modlitewnego (tallit) z niebieską Gwiazdą Dawida (Magen David).

 Deklaracja o Ustanowieniu Państwa Izrael

Erec Israel (Kraj Izraela) stanowił kolebkę narodu żydowskiego. Tu kształtowała się jego duchowa, religijna i polityczna tożsamość. Tu po raz pierwszy Żydzi osiągnęli państwowość, stworzyli wartości kulturowe o znaczeniu narodowym i uniwersalnym oraz dali światu nieśmiertelną Księgę Ksiąg.

(...) W każdym kolejnym pokoleniu Żydzi czynili wysiłki, aby osiedlić się ponownie w swej starożytnej ojczyźnie. (...) Sprawili, że pustynie zakwitły, wskrzesili język hebrajski, zbudowali osady i miasta oraz stworzyli silne społeczeństwo, kontrolujące gospodarkę swojego kraju i kształtujące jego kulturę, kochające pokój, lecz umiejące także stanąć w swojej obronie (...).

Państwo Izrael będzie otwarte dla imigracji żydowskiej (...), będzie popierać rozwój kraju dla dobra wszystkich jego mieszkańców; opierać się będzie na zasadach wolności, sprawiedliwości i pokoju, zgodnie z wizjami dawnych proroków Izraela; zapewni wszystkim mieszkańcom całkowite równouprawnienie społeczne i ekonomiczne bez względu na religię, rasę lub płeć; zagwarantuje wolność wyznania, przekonań, języka, nauki i kultury; będzie stać na straży świętych miejsc wszystkich religii; będzie wierne pryncypiom zawartym w Karcie Narodów Zjednoczonych.

Wyciągamy dłoń do wszystkich otaczających nas państw i zamieszkujących je narodów, oferując pokój i dobrosąsiedzkie stosunki oraz apelujemy do nich o stworzenie więzów współpracy i wzajemnej pomocy z suwerennym narodem żydowskim osiadłym w jego własnym kraju.

 Hatikvah Nadzieja

Hatikwa - Nadzieja jest hymnem Państwa Izrael

Dopóki w głębi serca

tęskni żydowska dusza.

a spoglądając na Wschód

oko wypatruje Syjonu.

jeszcze nie zginęła nasza nadzieja.

Nadzieja dwóch tysiącleci,

że będziemy wolnym narodem w naszej ziemi,

w kraju Syjonu i Jerozolimy.

http://www.youtube.com/watch?v=toFQFv9Dbag

http://www.tkdami.pl/~martin/israel/hatikva.mid

 Rząd w Izraelu

Władzą wykonawczą jest rząd (gabinet ministrów) uprawniony do zarządzania sprawami wewnętrznymi oraz zagranicznymi, włączając kwestie bezpieczeństwa. Zakres jego działań politycznych jest bardzo szeroki i jest on upoważniony do podejmowania działania w każdej sprawie, która prawnie nie podlega innemu aparatowi władzy. Rząd określa zasady swojego funkcjonowania i procedury wydawania decyzji. Jego posiedzenia odbywają się zwykle raz w tygodniu, ale w razie potrzeby zarządza się dodatkowe. Rząd może również działać poprzez komitety ministerialne. Wszystkie dotychczasowe rządy oparte były na koalicjach kilku partii, ponieważ żadnej partii nie udało się zdobyć wystarczającej ilości miejsc w Knesecie (parlamencie) do samodzielnego utworzenia rządu.

Po konsultacjach Prezydent powierza jednemu z członków Knesetu misję utworzenia rządu. W tym celu wybrana osoba musi w ciągu 28 dni od dnia, w którym powierza się jej tę misję, przedstawić listę ministrów do zatwierdzenia przez Kneset, wraz ze szkicem działań proponowanego rządu. Kiedy ten projekt zostaje zatwierdzony, ministrowie odpowiadają przed premierem za wypełnianie swoich obowiązków i przed Knesetem za swoje działania. Większości ministrów wręcza się tekę i tytuł ministra; ministrowie, którzy pełnia te funkcję nie otrzymawszy teki ministerialnej mogą być odpowiedzialni za szczególne projekty. Premier może również pełnić funkcje ministra ze szczególnego upoważnienia. Wszyscy ministrowie muszą mieć obywatelstwo izraelskie i być na stałe zameldowani na terenie Izraela. Ministrowie, za zgodą premiera i rządu, mogą mianować swojego zastępcę, który musi być członkiem Knesetu.

Podobnie jak w przypadku Knesetu, kadencja rządu trwa cztery lata, ale może ona zostać skrócona z powodu rezygnacji lub śmierci premiera, lub przegłosowania votum nieufności przez Kneset. Jeśli premier umrze lub nie jest w stanie dłużej pełnić swojej funkcji z powodu rezygnacji albo impeachmentu, rząd wyznacza jednego ze swoich członków - który musi być członkiem Knesetu - do pełnienia funkcji premiera. W przypadku votum nieufności rząd i premier pozostają na swoich stanowiskach do czasu utworzenia nowego rządu.

 Izrael: Syjonizm

 Teodor Herzl

 „Chcecie założyć państwo bez przelewu krwi? A gdzie to widziano kiedy? Bez przemocy i bez podstępu, po prostu kupując i sprzedając udziały?” pisał do Herzla w kilka lat po Pierwszym Kongresie Syjonistycznym socjolog Ludwik Gumplowicz. W budynku kasyna w szwajcarskiej Bazylei zgromadziło się 29 sierpnia 1897 roku ponad dwustu entuzjastów, którzy uwierzyli w wizję odbudowy państwa żydowskiego w Ziemi Obiecanej, wyłożoną rok wcześniej przez żydowskiego dziennikarza wiedeńskiej „Neue Freie Presse”, Teodora Herzla, w niewielkiej książeczce Der Judenstaat.

Stulecie syjonizmu 1897 - 1997

Syjonizm jest ruchem narodowym orędującym za repatriacją Żydów do ich ojczyzny – Ziemi Izraela – i za powrotem suwerennego żydowskiego życia na tych terenach. Tęsknota za Syjonem i żydowska migracja trwała przez cały czas wygnania, poczynając od podboju rzymskiego i zburzenia Drugiej Świątyni w 70 r.n.e Tęsknota ta przyjęła nową formę w dziewiętnastym wieku, kiedy to współczesny nacjonalizm, liberalizm i emancypacja zmusiły Żydów do postawienia sobie nowych pytań, na które ruch syjonistyczny starał się znaleźć odpowiedzi. Ruch Hibbat Zion zaczął się jednoczyć w drugiej połowie dziewiętnastego wieku, ale zmiana istoty rzeczy nastąpiła później, kiedy Teodor Hertzl pobudził i zjednoczył Syjonizm poprzez zwołanie w 1987 roku Pierwszego Kongresu Syjonistycznego. Stworzył w ten sposób ruch polityczny. Zapraszamy do lektury tekstu o syjonizmie...

 Etos syjonistyczny

"W prozie izraelsko-hebrajskiej, która stworzona została w Izraelu od powstania państwa w roku 1948 i aż do czasów współczesnych można wyróżnić trzy główne pokolenia. Chodzi nam  oczywiście o pokolenia literackie, a nie biologiczne. Warto podkreślić, iż wszyscy ważniejsi przedstawiciele pokoleń tych w dalszym ciągu żyją i tworzą, a ich utwory z czasem uległy pewnej zmianie pod wpływem różnych trendów współczesnej literatury światowej i izraelskiej, a także pod wpływem twórczości ich młodszych kolegów." Mogą Państwo także przeczytać więcej... (Etos syjonistyczny w prozie izraelskiej od pokolenia wojny wyzwoleńczej (1948) do lat 90 - tych.

                                                                                                                      góra strony